توضیحات

گلیم و گلیم بافی با روح عشایر عجین شده است. این دسته منسوجات در ابتدا توسط مردمان کوچ‌رو ابداع شدند و سپس مورد استقبال همگان قرار گرفتند. یکی از اصلی‌ترین دلایل ساخت گلیم در عشایر، وزن سبک و قابل حمل بودن آن است. ایل بختیاری به عنوان پرجمعیت‌ترین ایل ایران شناخته می‌شود. مردمان این ایل به دلیل آب و هوا و مراتع مناسبی که داشتند، دامداران موفق نیز بودند. استفاده از پشم دام‌ به منظور ساخت منسوجات مختلف در ایل بختیاری رواج دارد. گلیم عشایر بختیاری یکی از این منسوجات و صنایع دستی ارزشمند است که در ادامه به معرفی بیشتر آن واهیم پرداخت.

انواع گلیم عشایر بختیاری

مردمان ایل بختیاری از لحاظ پیوستگی بسیار بهم نزدیک‌اند، به همین دلیل در میان تولیدات آن‌ها شباهت‌های زیادی دیده می‌شود. رنگبندی گلیم‌های بختیاری و شوشتری از هر فاصله‌ای قابل تشخیص است. همچنین بر روی گلیم‌های این عشایر برخلاف ایلات دیگر تصاویر نمادین بیشتر به چشم می‌خورد. برای مثال در اینجا به جای تصاویر انسان، حیوان و طبیعت نمادهایی مثل سواستیکا، طاووس، مرغان شاخ دار و… دیده می‌شوند.

گلیم ایلات کوچ رو

این دسته از مردمان بختیاری از دیرباز تا کنون به شغل دامداری مشغول‌اند. پشم دام‌ها معمولا در اواسط بهار چیده می‌شود و پس از ریسندگی پشم‌ها، زنان ایل آماده بافت گلیم می‌شوند. از این گلیم‌ها ممکن است به عنوان زیرانداز و یا خورجین استفاده شود. رنگ زمینه اغلب گلیم‌های بختیاری قرمز است. نحوه دوخت عشایر بختیاری با تاتارهای افغانستان شباهت بسیاری دارد که همین موضوع نشان‌دهنده وام گرفتن فرهنگ‌ها از یکدیگر است.

گلیم بختیاری‌های شوشتر

بافت گلیم در شوشتر با سایر نقاط ایران تفاوت زیادی دارد. در این نوع گلیم پس زمینه بیشتر متمایل به قهوه‌ای است. در وسط گلیم عشایربختیاری شوشتر شکل‌های لوزی مانند دیده می‌شود. حاشیه این نوع گلیم‌ها به شکل متفاوتی بافته می‌شود. گاهی در انواع گلیم شوشتری ممکن است رگه‌های رنگی دیده شود. این رگه‌ها در واقع همان رنگ جامانده پود هستند و معمولا آبی رنگ هستند.

به جرات می‌توان گفت که گلیم بختیاری‌های شوشتر بهترین رنگبندی ممکن را دارد. شیوه ترکیب رنگ‌ها در این اثر به گونه‌ای است که کاملا به چشم بیاید. سه نوع نحوه بافت گلیم در عشایر بختیاری وجود دارد. یکی از آن‌ها بافت ساده است، دو نوع دیگر به انواع رندی و گنری شهرت دارند. بافتن گلیم‌ در میان بختیاری‌ها به صورت ذهنی و بدون طرح قبلی انجام می‌شود، به همین دلیل هیچ دو گلیمی از لحاظ شکلی کاملا به هم شباهت ندارند.